आस्था, श्रद्धा र विश्वासको अद्वितीय संगम बडिमालिका

श्रावण अमावस्यादेखि जनैपूर्णिमासम्म भक्तजनले भरिभराउ हुने पवित्र बडिमालिका मन्दिर

बाजुरा, २२ असार । सुदूरपश्चिम प्रदेशको बाजुरा जिल्लामा समुद्री सतहबाट करिब ४,२०० मिटरको उचाइमा अवस्थित प्रसिद्ध बडिमालिका मन्दिर प्रत्येक वर्ष श्रावण अमावस्यादेखि जनैपूर्णिमा (रक्षाबन्धन) सम्म हजारौं भक्तजनको उपस्थितिले भरिभराउ हुन्छ। देवी भगवतीप्रतिको अगाध आस्था, श्रद्धा र विश्वास बोकेर नेपालका विभिन्न जिल्ला तथा भारतका सीमावर्ती क्षेत्रबाट समेत भक्तजन यहाँ दर्शनका लागि पुग्ने गर्छन्।

बडिमालिका मन्दिर सुदूरपश्चिमकै प्रमुख धार्मिक तीर्थस्थलमध्ये एक मानिन्छ। जनविश्वासअनुसार यहाँ देवी भगवतीको दर्शन र पूजा–आराधना गरे मनोकामना पूरा हुने, परिवारमा सुख, शान्ति, समृद्धि तथा रोग–व्याधिबाट मुक्ति मिल्ने विश्वास छ। यही विश्वासका कारण हरेक वर्ष श्रावण अमावस्यादेखि जनैपूर्णिमासम्म मन्दिर परिसरमा ठूलो धार्मिक मेला लाग्ने गर्दछ।

बडिमालिकाको यात्रा आफैंमा कठिन भए पनि अत्यन्त रमणीय मानिन्छ। बाजुराको मार्तडी, त्रिवेणी, कालाजाग्रा वा अन्य पदमार्ग हुँदै भक्तजनले दुईदेखि तीन दिनसम्म पैदल यात्रा गरेर मन्दिर पुग्ने गर्छन्। यात्राका क्रममा हरियालीले ढाकिएका पहाड, विशाल घाँसे मैदान (पाटन), हिमाली दृश्य र प्राकृतिक सौन्दर्यले यात्रुलाई लोभ्याउने गर्दछ।

जनैपूर्णिमाको अवसरमा विशेष पूजाआजा, हवन, धार्मिक अनुष्ठान तथा देवीको विशेष आराधना गरिन्छ। त्यस अवसरमा स्थानीय बासिन्दा, पुजारी, धामी–झाँक्री तथा विभिन्न धार्मिक समूहको सहभागितामा परम्परागत विधिअनुसार पूजा सम्पन्न हुने गर्दछ। मन्दिरमा चढाइने पूजा सामग्रीमा फूल, अक्षता, धूप, दीप, फलफूल र प्रसादका साथै परम्पराअनुसार बलि दिने चलन पनि केही समुदायमा अझै कायम रहेको छ, यद्यपि पछिल्ला वर्षहरूमा यसको विकल्पबारे पनि बहस हुँदै आएको छ।

धार्मिक महत्वसँगै बडिमालिका क्षेत्र प्राकृतिक पर्यटनका दृष्टिले पनि उत्तिकै आकर्षक छ। विशाल हरिया पाटन, दुर्लभ जडीबुटी, हिमाली जैविक विविधता तथा मनोरम हिमशृंखलाले यहाँ पुग्ने आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकलाई मोहित बनाउने गरेको छ। धार्मिक पर्यटन र प्राकृतिक सौन्दर्यको अनुपम संगमका रूपमा बडिमालिका क्षेत्रको पहिचान स्थापित हुँदै गएको छ।

यात्राका बेला स्थानीय समुदायले अस्थायी होटल, खाद्यान्न, बासस्थान तथा अन्य आवश्यक सेवा सञ्चालन गरेर आर्थिक आम्दानीसमेत गर्ने गरेका छन्। यसले स्थानीय अर्थतन्त्रलाई चलायमान बनाउन महत्वपूर्ण योगदान पुर्‍याएको छ।

यद्यपि, कठिन पदमार्ग, मौसमको अनिश्चितता, पर्याप्त खानेपानी, स्वास्थ्य सेवा, सञ्चार सुविधा तथा विश्रामस्थलको अभावका कारण यात्रुहरूले विभिन्न समस्या पनि भोग्ने गरेका छन्। स्थानीयवासी र सरोकारवालाहरूले बडिमालिका क्षेत्रको पूर्वाधार विकास, पदमार्ग स्तरोन्नति, सुरक्षित आवास, स्वास्थ्य सहायता केन्द्र तथा सरसफाइ व्यवस्थापनमा राज्यले थप ध्यान दिनुपर्ने माग गर्दै आएका छन्।

हरेक वर्षझैँ यस वर्ष पनि श्रावण अमावस्यादेखि जनैपूर्णिमासम्म बडिमालिका मन्दिरमा भक्तजनको उल्लेखनीय भीड हुने अपेक्षा गरिएको छ। जिल्ला प्रशासन कार्यालय, सुरक्षा निकाय तथा स्थानीय तहले यात्रुहरूको सुरक्षा, व्यवस्थापन, स्वास्थ्य सहायता र सहज आवागमनका लागि आवश्यक तयारी गरिरहेका छन्।

धार्मिक आस्था, प्राकृतिक सौन्दर्य र सांस्कृतिक परम्पराको अनुपम संगमका रूपमा रहेको बडिमालिका मन्दिरले नेपाली समाजमा आध्यात्मिक एकताको सन्देश फैलाउँदै आएको छ। कठिन यात्रा पार गरेर देवीको दर्शन गर्न पुग्ने भक्तजनका लागि यो केवल तीर्थयात्रा मात्र होइन, आत्मिक शान्ति, विश्वास र प्रकृतिसँगको अद्वितीय साक्षात्कार पनि हो।