घर बग्यो, तर कुकुरले आफ्नो घर छाडेन

नुवाकोट । घर रहेन। आँगन रहेन। भित्ताहरू रहेनन्। चारैतिर हिलो, बालुवा, काठ र भग्नावशेष मात्र बाँकी छ। तर, त्यही भग्नावशेषबीच एउटा कालो–सेतो कुकुर भने अझै आफ्नो ठाउँ छाड्न तयार छैन।

नुवाकोटको त्रिशूली बजारमा विनाशकारी बाढीले चारवटा घर बगाएको स्थानमा यो कुकुर लगातार त्यहीँ बसिरहेको छ। कुनै समय घरको आँगन र मानिसहरूको चहलपहलले भरिएको त्यो ठाउँ अहिले उजाड बगर बनेको छ। तर, कुकुरका लागि भने त्यो ठाउँ अझै पनि उसको संसार हो, उसको घर हो, उसका सम्झनाहरू बाँचेको ठाउँ हो।

उद्धारकर्मीहरू भग्नावशेष हटाइरहेका छन्। भारी मेसिनहरू गर्जिरहेका छन्। जेसीबीका पाङ्ग्राले हिलो र माटो पन्छाइरहेका छन्। तर, ती ठूलो आवाज र निरन्तर भइरहेको उद्धार कार्यले समेत कुकुरलाई आफ्नो ठाउँबाट हटाउन सकेको छैन।

उसको घाँटीमा अझै कलर देखिन्छ। मानिसहरूले बोलाउँछन्, खाना देखाउँछन्, सुरक्षित स्थानतर्फ लैजान खोज्छन्। तर ऊ खासै प्रतिक्रिया दिँदैन। केही क्षण टाउको उठाएर हेर्छ, अनि फेरि उही ठाउँमा चुपचाप बसिरहन्छ।

उद्धारमा संलग्न स्वयंसेवक विक्रम थापा भन्छन्, “पटक–पटक बोलायौँ, खाना दियौँ, सुरक्षित ठाउँमा लैजान खोज्यौँ। तर ऊ यो ठाउँ छाड्नै चाहँदैन।”

भग्नावशेष हटाउने काममा संलग्न सुनिल तामाङका अनुसार जेसीबी र अन्य मेसिनको ठूलो आवाज हुँदा पनि कुकुर हिलोमै चुपचाप बसिरहन्छ।

सवारीसाधन वा मानिस नजिक आउँदा कहिलेकाहीँ उसले टाउको उठाउँछ। तर, उनीहरू त्यहाँबाट हटेपछि फेरि उही स्थानमा गएर बस्छ।

बाढीले चारवटै घर पूर्ण रूपमा बगाइसकेको छ। अहिले ती घर कहाँ थिए भनेर ठम्याउनसमेत कठिन छ। घरको कुनै संरचना बाँकी छैन। तर, कुकुरको मनमा भने त्यो ठाउँ अझै घरकै रूपमा बाँचेको देखिन्छ।

ऊ ती चारमध्ये कुन घरको थियो भन्ने यकिन भएको छैन। तर, स्थानीयवासी र उद्धारकर्मीको अनुमान छ—सायद त्यहीँ उसको घर थियो, त्यहीँ उसका मानिसहरू थिए, त्यहीँ उसको संसार थियो।

स्थानीय पशु उद्धार स्वयंसेवक रीता गुरुङका अनुसार अहिले मानिसहरूले उसलाई जबर्जस्ती हटाउन छाडेका छन्। बरु उसको नजिकै खाना र पानी राखिदिने गरिएको छ।

“सडक शान्त भएको बेला मात्र उसले खाना खान्छ,” गुरुङ भन्छिन्।

स्थानीय माया अधिकारीका अनुसार बाढी आउँदा धेरै कुकुरहरू सुरक्षित स्थानतर्फ भागेका थिए। तर, यो कुकुर भने आफ्नो घर रहेको ठाउँ छाडेर कतै गएन।

सायद उसले अझै आफ्ना मानिसहरू फर्केर आउने प्रतीक्षा गरिरहेको छ।

सायद उसलाई विश्वास छ—कुनै दिन उसको मालिक यही बाटो हुँदै फर्कनेछ।
सायद उसले भग्नावशेषभित्रै आफ्नो पुरानो आँगन खोजिरहेको छ।
वा सायद, मानिसहरूले ‘घर’ भनेर चिन्ने कुरा उसले अझै आफ्नो हृदयमा सुरक्षित राखेको छ।

नुवाकोटकै अर्की कुकुर ‘स्विटी’ भने बाढीपछि पाँच दिनसम्म घरभित्रै फसेर पनि जीवितै उद्धार भएकी थिइन्। बहिरो भएकाले मालिकले बोलाउँदा नसुन्ने स्विटीलाई उद्धारकर्मीले फेला पारेपछि मालिक शोभा श्रेष्ठसँग पुनर्मिलन गराइएको थियो।

बाढीले मानिसका घर, सम्पत्ति र सपनाहरू मात्र बगाएन। त्यसले घरपालुवा जनावरहरूको संसार पनि उजाडिदिएको छ। मानिसहरू आफ्नो घर गुमाएर विस्थापित भए, तर ती अबोध प्राणीहरू आफ्ना मानिस र परिचित संसार गुमाएर शब्दविहीन पीडा बोकेर बसेका छन्।

त्रिशूली बजारको भग्नावशेषबीच बसिरहेको यो कुकुर अहिले एउटा मौन प्रतीक्षा बनेको छ।

घरको नामोनिशान छैन।
आँगन छैन।
भित्ताहरू छैनन्।
तर उसको प्रतीक्षा अझै सकिएको छैन।

मानिसका लागि त्यो ठाउँ भग्नावशेष होला, तर त्यो कुकुरका लागि सायद अझै पनि ‘घर’ नै हो।

प्रकृतिको प्रलयले घर भत्काउन सक्छ, सम्पत्ति बगाउन सक्छ, तर एउटा अबोध प्राणीको हृदयमा बसेको माया र सम्झनालाई कहाँ बगाउन सक्छ र?