आधुनिकतासँगै जोगिँदै थारू समुदायको मौलिक संस्कृति ‘मुङ्ग्रा नाच’

टीकापुर, ३ कार्तिक । समय फेरिएको छ । जीवनशैली आधुनिक बन्दै गएको छ । नयाँ पुस्ताको रुचि र रहनसहनमा परिवर्तन आए पनि थारू समुदायको परम्परागत संस्कृति भने अझै जीवित छ । यसको एउटा उदाहरण हो— मुङ्ग्रा नाच ।

थारू समुदायको मौलिक लोकसंस्कृतिका रूपमा परिचित मुङ्ग्रा नाच पुस्तौँदेखि चलिआएको परम्पराको प्रतीक हो । समुदायको पहिचान, सामाजिक एकता र सांस्कृतिक गौरवसँग जोडिएको यो नाचले पुरानो पुस्ताको विरासतलाई नयाँ पुस्तासम्म पुर्‍याउने काम गरिरहेको छ ।

परम्परागत पहिरन, स्थानीय भाका, लय र तालसँग जोडिने यस्ता सांस्कृतिक प्रस्तुति थारू समुदायको जीवनशैली र सामाजिक परिवेशका अभिन्न पक्ष हुन् । चाडपर्व, सांस्कृतिक उत्सव तथा सामुदायिक जमघटमा प्रस्तुत गरिने लोकनाचले मनोरञ्जन मात्रै प्रदान गर्दैनन्, समुदायको इतिहास, परम्परा र मौलिक जीवनपद्धतिको झल्कोसमेत दिन्छन् ।

आधुनिक प्रविधि र बदलिँदो जीवनशैलीका कारण कतिपय परम्परागत कला तथा संस्कृति ओझेलमा पर्दै गएका बेला मुङ्ग्रा नाचको निरन्तरताले मौलिक पहिचान संरक्षणको महत्त्व उजागर गरेको छ । यस्ता सांस्कृतिक अभ्यासलाई नयाँ पुस्ताले आत्मसात् गर्न सके मात्र पुर्खाले हस्तान्तरण गरेको सांस्कृतिक सम्पदा आगामी पुस्तासम्म सुरक्षित रूपमा पुग्न सक्छ ।

संस्कृति केवल विगतको सम्झना मात्र होइन, समुदायको पहिचान र अस्तित्वसँग जोडिएको सम्पत्ति पनि हो । त्यसैले थारू समुदायको मुङ्ग्रा नाचजस्ता परम्परागत कलाको संरक्षण, प्रवर्द्धन र पुस्तान्तरणमा समुदाय, युवा पुस्ता तथा स्थानीय तहको भूमिका महत्त्वपूर्ण हुन्छ ।

जमाना नयाँ आए पनि रीतिरिवाज जीवित राख्ने प्रयासले थारू समुदायको मौलिकता र सांस्कृतिक गौरवलाई निरन्तरता दिएको छ । मुङ्ग्रा नाच त्यसैको जीवन्त उदाहरण बनेको छ ।