सत्यको आवाज दबाउन खोजिदा पनि सन्तहरूको संघर्ष रोकिएन : नरबहादुर बटाला

अतरिया, ३१ साउन । सन्त निरंकारी सत्संग भवन अतरियामा शनिबार श्रद्धा, भक्ति तथा आध्यात्मिक भावनाका साथ मुक्ति पर्व दिवस सम्पन्न भएको छ। कार्यक्रममा सन्त–महापुरुषहरूले मानवताको कल्याण, सत्यको स्थापना र मानव एकताको भावनाका लागि गर्नुभएको त्याग, तपस्या तथा संघर्षको स्मरण गर्दै उहाँहरूबाट प्रेरणा लिनुपर्नेमा जोड दिइएको थियो।

सत्संग कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्दै सन्त निरंकारी मण्डल नेपालका केन्द्रीय सदस्य तथा क्षेत्रीय सेवादल सञ्चालक नरबहादुर बटालाले मुक्ति पर्वले संसारलाई प्रदान गर्ने मुक्तिको सन्देश अत्यन्त महत्वपूर्ण रहेको बताउनुभयो। उहाँले सामान्य अर्थमा मुक्ति भन्नाले कुनै प्रकारको बन्धनबाट छुटकारा पाउनु भन्ने बुझिए पनि मानव जीवनमा अनेकौं प्रकारका बन्धन रहेको उल्लेख गर्नुभयो।

उहाँले अज्ञानता, अन्धविश्वास, जातीय विभेद, सामाजिक कुरीति, अहंकार, संकीर्ण सोच तथा भेदभावजस्ता बन्धनबाट मानिसलाई मुक्त गराउन सन्त–महापुरुषहरूले महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्नुभएको बताउनुभयो। सत्यको आवाजलाई समाजमा स्थापित गर्ने क्रममा धेरै सन्त–महात्माहरूले कठिन परिस्थिति, अपमान, विरोध र अनेकौं दुःख–कष्ट सहनुपरेको उहाँले स्मरण गर्नुभयो।

महात्मा बटालाले बाबा बुटा सिंह जी, बाबा अवतार सिंह जी, माता बुद्धवन्ती जी, बाबा गुरबचन सिंह जी, बाबा हरदेव सिंह जी तथा सद्गुरु माता सविन्दर हरदेव जी लगायत सन्त–महापुरुषहरूले सन्त निरंकारी मिशनका माध्यमबाट मानवताको कल्याणका लागि गर्नुभएको त्याग र समर्पणको चर्चा गर्नुभयो। सत्यको मार्गमा अघि बढ्दा कहिलेकाहीँ आफ्नो जीवनसमेत बलिदान गर्नुपर्ने अवस्था आएको इतिहास स्मरण गर्दै उहाँले आध्यात्मिक जागरणको यात्रामा सन्तहरूको योगदान अतुलनीय रहेको बताउनुभयो।

सत्यको खोज र नयाँ विचारलाई समाजमा स्थापित गर्न विगतमा मानिसहरूले भोग्नुपरेका कठिनाइको उदाहरण दिँदै उहाँले पृथ्वी सूर्यको परिक्रमा गर्छ भन्ने वैज्ञानिक सत्य प्रस्तुत गर्दा एक वैज्ञानिकले समेत तत्कालीन सामाजिक मान्यताका कारण गम्भीर दण्ड भोग्नुपरेको प्रसंग सुनाउनुभयो। परिवर्तनकारी विचारलाई मानव समाजमा स्थापित गर्न सन्त, वैज्ञानिक तथा सत्यका पक्षधरहरूले गर्नुपरेको संघर्ष सामान्य नभएको उहाँको भनाइ थियो।

नेपालमा निरंकारी मिशनको प्रारम्भिक यात्रालाई स्मरण गर्दै उहाँले सुरुका दिनहरू निकै कठिन रहेको बताउनुभयो। त्यतिबेला निरंकारी विचारप्रति समाजमा गलत बुझाइ, भ्रम, भेदभाव र नकारात्मक धारणा रहेको उल्लेख गर्दै उहाँले निरंकारी परिवारमा आबद्ध भएकै कारण कतिपय व्यक्तिले सामाजिक तथा पारिवारिक बहिष्कारसमेत सहनुपरेको स्मरण गर्नुभयो।

उहाँका अनुसार प्रारम्भिक समयमा कतिपय गाउँ–समाजमा निरंकारीहरूलाई अपहेलित दृष्टिले हेर्ने, उनीहरूसँग बस्न नहुने, उनीहरूको हातको पानी खान नहुनेजस्ता गलत धारणा फैलाइन्थे। कुनै परिवारको सदस्य निरंकारी बनेमा उसलाई परिवार तथा समाजबाट अलग गर्ने अवस्थासमेत रहेको उहाँले बताउनुभयो। यस्ता सामाजिक बन्धन, कुसंस्कार, अन्धविश्वास र संकीर्ण सोचबाट मानव समाजलाई मुक्त गराउन पुरातन सन्त–महात्माहरूले खेलेको भूमिका अनुकरणीय र अविस्मरणीय रहेको उहाँले उल्लेख गर्नुभयो।

माता बुद्धवन्ती जीको त्याग र सेवाभावको प्रसंग उल्लेख गर्दै महात्मा बटालाले उहाँको अद्भुत धैर्य र समर्पणको स्मरण गर्नुभयो। आफ्नो छोराको निधनजस्तो अत्यन्त पीडादायी अवस्थामा समेत उहाँले सत्संगमा आएका सन्त–भक्तहरूको सेवा र सत्कारलाई निरन्तरता दिनुभएको प्रसंग सुनाउँदै उहाँले माता बुद्धवन्ती जीको आध्यात्मिक दृढता र सेवाभावबाट सबैले प्रेरणा लिनुपर्ने बताउनुभयो।

उहाँले भन्नुभयो, दुःखको अवस्थामा समेत सेवाको भावनालाई कमजोर हुन नदिने त्यस्तो आत्मिक शक्ति र समर्पण सामान्य कुरा होइन। सन्त–महापुरुषहरूको जीवनमा देखिएको त्याग, तपस्या, धैर्य र सेवाभावलाई आफ्नो जीवनमा पनि व्यवहारमा उतार्न सक्नुपर्ने उहाँले सम्झाउनुभयो।

त्यसैगरी, सद्गुरु बाबा हरदेव सिंह जी महाराजले करिब ३६ वर्षसम्म मानवताको आध्यात्मिक तथा सामाजिक उत्थानका लागि गर्नुभएको योगदानको पनि उहाँले चर्चा गर्नुभयो। बाबा हरदेव सिंह जीले मानिसलाई जात–पात, लिङ्ग, आर्थिक अवस्था, चालचलन, रीतिरिवाज तथा विभिन्न सामाजिक विभेदका संकीर्ण बन्धनबाट मुक्त हुँदै मानवताको साझा पहिचानमा जोडिन प्रेरित गर्नुभएको उहाँले बताउनुभयो।

बाबा हरदेव सिंह जीको सन्देशलाई स्मरण गर्दै महात्मा बटालाले मानव समाजमा जातीय भेदभावको अन्त्य हुनुपर्नेमा जोड दिनुभयो। उहाँले मानिसलाई जात–पातका आधारमा विभाजन गर्नुको सट्टा सबैलाई समान दृष्टिले हेर्नुपर्ने र मानवताभन्दा ठूलो कुनै पहिचान हुन नसक्ने बताउनुभयो। समाजलाई व्यवस्थित र सन्तुलित राख्न समयअनुसार विभिन्न सामाजिक संरचना बने पनि विज्ञान र समाज परिवर्तनशील भएकाले पुराना संकीर्ण मान्यतामा अडिग रहन नहुने उहाँको धारणा थियो।

उहाँले नेपालमा निरंकारी मिशनको प्रारम्भिक समयमा भोग्नुपरेका अपमान, विरोध र सामाजिक विभेद क्रमशः कम हुँदै गएको बताउनुभयो। निरंकारी विचार अहिले नेपालका अधिकांश जिल्लासम्म फैलिन सफल भएको उल्लेख गर्दै यसले सत्य, प्रेम, मानव एकता र सेवाको सन्देशलाई व्यापक बनाउन योगदान पुर्‍याइरहेको उहाँले बताउनुभयो।

आफ्नो गाउँमा निरंकारीहरूप्रति भएको सामाजिक तथा शारीरिक आक्रमणको पीडादायी स्मरण गर्दै महात्मा बटालाले विगतका ती घटनाहरू सम्झँदा आज पनि मन भावुक हुने बताउनुभयो। उहाँले आफ्नो परिवारले निरंकारी विचार आत्मसात् गर्दा भोग्नुपरेको कठिनाइको प्रसंग सुनाउँदै तत्कालीन सामाजिक दबाबका कारण आफ्नो पिताजीले पहाडको गाउँ छोडेर तराईमा बसाइँ सर्नुपरेको घटना स्मरण गर्नुभयो।

उहाँले त्यतिबेला समाजमा रहेको संकीर्णता र विभेदको बन्धन निकै कठोर रहेको बताउँदै त्यस्ता बन्धन तोडेर सत्य, प्रेम र मानवताको मार्ग प्रशस्त गर्न सन्त–महापुरुषहरूले गरेको संघर्ष अतुलनीय, अनुकरणीय र अविस्मरणीय रहेको उल्लेख गर्नुभयो।

कार्यक्रममा उपस्थित सन्त–भक्तहरूले पनि मुक्ति पर्वको आध्यात्मिक महत्वमाथि प्रकाश पार्दै मुक्ति केवल बाहिरी बन्धनबाट छुटकारा पाउनु मात्र नभई मनभित्र रहेका अज्ञानता, अहंकार, लोभ, मोह, क्रोध, द्वेष र भेदभावबाट मुक्त हुनु पनि रहेको धारणा व्यक्त गरेका थिए। सद्गुरुको मार्गदर्शन, सत्संग, सुमिरन र सेवामार्फत जीवनलाई सकारात्मक तथा मानवतामुखी बनाउनुपर्नेमा उनीहरूले जोड दिएका थिए।

सत्संग कार्यक्रमको सञ्चालन सन्तोष आउजीले गर्नुभएको थियो। कार्यक्रममा सन्त–भक्तहरूले मुक्ति पर्वको सन्देश, सन्त–महापुरुषहरूको त्याग तथा मानव कल्याणका लागि उहाँहरूले पुर्‍याउनुभएको योगदानबारे आफ्ना विचार प्रस्तुत गरेका थिए।

अतरियामा सम्पन्न मुक्ति पर्व दिवसले सत्यको मार्गमा दृढ रहन, सामाजिक तथा मानसिक बन्धनबाट मुक्त हुन, मानवताप्रति प्रेम र सेवाभाव बढाउन तथा सन्त–महापुरुषहरूको त्यागबाट प्रेरणा लिनुपर्ने आध्यात्मिक सन्देश दिएको छ।