तीन छोरा अमेरिकामा, गाउँमा आमाको अन्तहीन प्रतीक्षा

काठमाडौं । विदेशमा रहेका सन्तानको सफलता हरेक अभिभावकको सपना हुन्छ। उनीहरू आफ्ना छोराछोरीले राम्रो शिक्षा हासिल गरून्, राम्रो रोजगारी पाऊन् र सम्मानित जीवन बिताऊन् भन्ने चाहना राख्छन्। तर यही सपना पूरा गर्ने क्रममा कतिपय बाउआमा आफ्नै घरमा एक्लोपनको जीवन बिताउन बाध्य छन्।

देशभर बढ्दो वैदेशिक पलायनसँगै यस्ता दृश्य गाउँ–गाउँमा सामान्य बन्दै गएका छन्। घरका सबै सन्तान विदेशमा छन्, तर गाउँमा उनीहरूका बुढेसकाल काटिरहेका आमाबुबा भने सन्तान फर्किने आशामै दिन गनिरहेका छन्।

यस्तै एउटा दृश्य अहिले सामाजिक सञ्जालमा पनि चर्चाको विषय बनेको छ। अमेरिकामा रहेका तीन छोराको बाटो हेर्दै गाउँको घरमा एक्ली आमा बसिरहेकी छन्। उनीसँग सम्पत्तिको अभाव छैन, बस्ने घर पनि छ। तर, मनभरि खालीपन छ। उनीलाई चाहिएको धन होइन, आफ्ना छोराहरूको साथ हो।

परिवारका सदस्यका अनुसार तीनै जना छोरा वर्षौंदेखि अमेरिकामा बसोबास गर्दै आएका छन्। उनीहरूले आफ्नो जीवन र भविष्य विदेशमै निर्माण गरिरहेका छन्। तर गाउँमा रहेकी आमा भने उनीहरू फर्किने दिनको प्रतीक्षामा छिन्।

समाजशास्त्रीहरूका अनुसार आर्थिक समृद्धिका लागि विदेश जानु स्वाभाविक भए पनि त्यसले पारिवारिक सम्बन्धमा दूरी बढाउने खतरा पनि सँगै ल्याएको छ। नियमित सम्पर्क, भेटघाट र भावनात्मक सम्बन्ध कमजोर हुँदा वृद्ध अभिभावकमा एक्लोपन, मानसिक तनाव र असुरक्षाको भावना बढ्ने गरेको उनीहरूको भनाइ छ।

नेपालमा अहिले लाखौं युवा रोजगारी, अध्ययन र बसाइँसराइका लागि विदेशमा छन्। उनीहरूले परिवारको आर्थिक अवस्था सुधार्न ठूलो योगदान पुर्‍याएका छन्। तर त्यसको अर्को पाटोमा गाउँघरमा एक्लै जीवन बिताइरहेका बुढाबुढीको संख्या पनि बढिरहेको छ।

धेरै अभिभावकले सन्तानसँग ठूलो अपेक्षा राख्दैनन्। उनीहरूलाई महँगा उपहार, धेरै पैसा वा सुविधा आवश्यक हुँदैन। उनीहरूको चाहना केवल यति हुन्छ—छोराछोरीले समय–समयमा फोन गरून्, आफ्नो अवस्था सुनाऊन्, कहिलेकाहीँ घर फर्किएर केही दिन सँगै बिताऊन्।

मनोविद्हरूका अनुसार वृद्धावस्थामा भावनात्मक साथ औषधिभन्दा पनि महत्त्वपूर्ण हुन्छ। परिवारको उपस्थिति, स्नेह र संवादले वृद्धहरूको मानसिक स्वास्थ्यमा सकारात्मक प्रभाव पार्ने अध्ययनहरूले देखाएका छन्।

विदेशमा बस्ने धेरै नेपालीले आफ्ना अभिभावकको उपचार, आर्थिक व्यवस्थापन र दैनिक आवश्यकताको जिम्मेवारी पूरा गरिरहेका हुन्छन्। तर त्यसले सन्तानको भौतिक उपस्थितिको आवश्यकता पूर्ण रूपमा पूरा गर्न सक्दैन। विशेषगरी बुढेसकालमा अभिभावकले सबैभन्दा बढी खोज्ने कुरा आफ्ना सन्तानको साथ र आत्मीयता नै हो।

बढ्दो वैदेशिक पलायनले नेपालको सामाजिक संरचनामा नयाँ चुनौती थपिरहेको छ। आर्थिक उन्नतिसँगै पारिवारिक सम्बन्धलाई पनि सन्तुलित रूपमा अघि बढाउनुपर्ने आवश्यकता झन् बढ्दो देखिएको छ।

विदेशिनु सपना हुन सक्छ, सफल हुनु पनि गर्वको विषय हो। तर घर फर्किने बाटो कहिल्यै बन्द हुनु हुँदैन। किनकि बाउआमाले जीवनभर आफ्ना सन्तानका लागि धेरै त्याग गर्छन्, र अन्तिम समयसम्म पनि उनीहरूको सबैभन्दा ठूलो चाहना एउटै हुन्छ—सन्तानको एक झलक, एक आत्मीय भेट र आफ्नो साथमा बितेका केही अमूल्य क्षण।