सेती–कर्णाली संगम : डोटी, अछाम र सुर्खेतलाई जोड्ने प्राकृतिक अनुपम धरोहर

डोटी, १९ साउन । सुदूरपश्चिम प्रदेशका डोटी र अछाम तथा कर्णाली प्रदेशको सुर्खेत जिल्लाको सीमाक्षेत्रमा अवस्थित सेती नदी र कर्णाली नदीको संगमस्थल प्राकृतिक सौन्दर्य, धार्मिक आस्था र पर्यटनको दृष्टिले अत्यन्त महत्वपूर्ण गन्तव्यका रूपमा परिचित बन्दै गएको छ।

हिमाली क्षेत्रबाट बग्दै आएको नीलाभ सेती नदी र नेपालको सबैभन्दा ठूलो नदी प्रणालीमध्ये एक कर्णाली नदीको संगमले यहाँ पुग्ने जो–कोहीलाई लोभ्याउने दृश्य प्रस्तुत गर्छ। अग्ला पहाड, हरियाली जंगल, चट्टानी भू–भाग र निरन्तर बगिरहने दुई विशाल नदीको मिलनले यस क्षेत्रलाई अनुपम प्राकृतिक सम्पदाको रूपमा स्थापित गरेको छ।

यो संगमस्थलले डोटी, अछाम र सुर्खेत जिल्लालाई भौगोलिक तथा सांस्कृतिक रूपमा जोड्ने महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ। नदी किनारमा बसोबास गर्ने समुदायको जीवनशैली, कृषि, माछापालन तथा स्थानीय संस्कृतिसँग यी नदीहरूको गहिरो सम्बन्ध रहेको छ। स्थानीय बासिन्दाले नदीलाई केवल जलस्रोतका रूपमा नभई जीवन र संस्कृतिको आधारका रूपमा सम्मान गर्दै आएका छन्।

धार्मिक दृष्टिले पनि संगमस्थलको विशेष महत्व रहेको स्थानीयवासी बताउँछन्। विभिन्न पर्व तथा धार्मिक अवसरमा श्रद्धालुहरू यहाँ स्नान गर्न, पूजा–आराधना गर्न तथा पितृ तर्पण गर्न पुग्ने गर्छन्। संगममा स्नान गर्दा पुण्य प्राप्त हुने जनविश्वास रहँदै आएको छ।

प्राकृतिक सुन्दरताले भरिपूर्ण यस क्षेत्र साहसिक पर्यटनका लागि पनि उपयुक्त मानिन्छ। नदीको मनोरम दृश्य, पहाडी भू–भाग, जैविक विविधता तथा शान्त वातावरणले आन्तरिक र बाह्य पर्यटकलाई आकर्षित गर्ने पर्याप्त सम्भावना बोकेको छ। उचित पूर्वाधार विकास, सडक पहुँच, सुरक्षित अवलोकन स्थल तथा पर्यटकीय प्रचारप्रसार गर्न सके सेती–कर्णाली संगम पश्चिम नेपालको प्रमुख पर्यटकीय गन्तव्य बन्न सक्ने स्थानीयको विश्वास छ।

स्थानीय तहका जनप्रतिनिधिहरूले पनि संगम क्षेत्रको संरक्षणसँगै पर्यटन प्रवर्द्धनमा जोड दिनुपर्ने आवश्यकता औंल्याउँदै आएका छन्। प्राकृतिक सम्पदाको संरक्षण गर्दै पर्यटकीय पूर्वाधार विस्तार गर्न सके स्थानीय रोजगारी सिर्जना, होटल तथा होमस्टे व्यवसायको विकास र आर्थिक गतिविधिमा उल्लेख्य वृद्धि हुने अपेक्षा गरिएको छ।

जलवायु परिवर्तन, नदीजन्य दोहन तथा अव्यवस्थित मानवीय गतिविधिका कारण प्राकृतिक सम्पदामा पर्न सक्ने असरलाई ध्यानमा राख्दै संगम क्षेत्रको संरक्षणमा सरकारी निकाय, स्थानीय तह र समुदायबीच सहकार्य आवश्यक रहेको सरोकारवालाको भनाइ छ।

प्राकृतिक सौन्दर्य, धार्मिक महत्व, सांस्कृतिक पहिचान र पर्यटनको अथाह सम्भावना बोकेको सेती–कर्णाली संगम पश्चिम नेपालको एउटा अनुपम गन्तव्य हो। उचित संरक्षण, व्यवस्थापन र प्रवर्द्धन गर्न सके यो क्षेत्र केवल डोटी, अछाम र सुर्खेतको साझा सम्पदा मात्र नभई राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय पर्यटन नक्सामा समेत महत्वपूर्ण आकर्षणको केन्द्र बन्न सक्ने सम्भावना रहेको छ।